De maatschappelijke stage: een juichverhaal

Een lang gekoesterde wens is dit jaar in vervulling

gegaan: alle leerlingen in het voortgezet onderwijs doen een

maatschappelijke stage.

In 2003 stond de maatschappelijke stage voor het eerst

voorzichtig in het regeerakkoord: de maatschappelijke

stage zou bevorderd worden. Pas in 2007 stond het er:

de maatschappelijke stage, die zou er komen. Marja van

Bijsterveldt, toen staatssecretaris van onderwijs, startte

verschillende pilots, maakte een wetsvoorstel, stuurde

dat naar de Tweede Kamer en toen viel het kabinet. In

het laatste regeerakkoord staat de maatschappelijke

stage niet met zoveel woorden genoemd, maar de

minister die eerst staatssecretaris was, kreeg toch voldoende

steun voor haar wet. Sinds dit schooljaar is de

maatschappelijke stage een feit. Alle leerlingen in het

voortgezet onderwijs doen tijdens hun jaren op school

dertig uur vrijwilligerswerk.

‘Het is leuk om niet

op school te zijn.

Leuk en anders’

Maar dan de scholen. Zijn die ook zo blij met de van

bovenaf opgelegde stage? Zomaar een school uit de

Randstad. Het Farelcollege in Ridderkerk is een christelijke

scholengemeenschap (lwoo, vmbo, mavo, havo en

vwo). Er zitten ongeveer 1900 leerlingen op school en er

werken 200 mensen. Daar waar de school zo’n vijftien

jaar geleden nog een witte dorpsschool was (met minder

dan de helft van het huidige aantal leerlingen), is het

nu een stadssamenleving in het klein. Ridderkerk grenst

aan Rotterdam, een behoorlijk deel van de leerlingen

komt daar vandaan. Waarom? Omdat het een naar hun

gevoel een veilige school is waar je je snel thuis voelt.

Op het Farelcollege zijn ze al twee jaar bezig met de

maatschappelijke stage, dus ook al voordat het verplicht

was. De leerlingen doen de dertig uur stage verspreid

over de verschillende jaren die ze op school zitten. Van

de brugklas tot en met het jaar voor het examen. Litty

(havo 4), Gidioma en Romec (beide lwoo 2) hebben de

maatschappelijke stage (voor een deel) afgerond. Litty

gaf vorig jaar voetbaltraining ‘aan de kleintjes’ bij zijn

eigen voetbalvereniging. Gidioma en Romec hebben afgelopen

maand de stage gedaan. Gidioma hielp vier middagen

in de bibliotheek in Rotterdam IJsselmonde.

Ze hielp daar bij de boekeninname, het sorteren van

boeken en het helpen van de bibliotheekbezoekers.

Romec liep stage bij De Loods, een jongerencentrum in

Ridderkerk. ‘De stage was op donderdagmiddag, dan zijn

er nooit activiteiten.’ Zijn stage bestond vooral uit het

voorbereiden van activiteiten (‘ik ging spullen kopen

op het dorp’) en het opruimen achteraf.

Was het leuk? Eensgezind: ‘Ja!’ Waarom? ‘Je krijgt meer

zelfvertrouwen’, zegt Romec. ‘Ze zeggen als je iets goed

doet.’ Gidioma: ‘Sommige kinderen zijn heel verlegen,

zij krijgen meer zelfvertrouwen door de stage.’

‘Je leert ook met mensen omgaan. Hoe je mensen

tevreden kunt maken’, zegt Litty. ‘En’, vult Gidioma aan,

‘het is leuk om niet op school te zijn. Leuk en anders.’

De maatschappelijke stage is geen lestijd, dat betekent

dat de stage in de eigen tijd van de leerlingen gedaan

wordt. Vonden ze dat niet erg? ‘Nee’, zegt Litty, ‘die

vijftien uur was wel te doen. Maar ik snap dat het

soms lastig is.’

En de leraren? Ook die zijn enthousiast. Peter Meij

(directeur onderwijs) en Rita van Ferneij (stagecoördinator)

staan helemaal achter de maatschappelijke stage.

Van Ferneij: ‘We hebben hier op school een stagebureau

ingericht. Want behalve de maatschappelijke stage,

doen leerlingen in het lwoo en het vmbo ook beroepsoriënterende

stages. In totaal zijn er zo’n duizend leerlingen

per schooljaar die een stage doen. Zeshonderd

daarvan zijn maatschappelijke stages. We hebben op dit

moment weinig problemen om de leerlingen te plaatsen.

Ongeveer een derde vindt zelf een plek, een derde

heeft een beetje hulp nodig en nog een derde heeft veel

hulp nodig. Daarnaast kijken we of de stageplek

makkelijk te bereiken is voor leerlingen.’ Litty en Romec

gingen met de fiets en Gidioma kon vlakbij huis aan de

slag. Meij vindt de maatschappelijke stage ‘geweldig.

Leerlingen leren vaardigheden die ze in de klas niet

leren.’ Van Ferneij: ‘Op de stageplek hebben ze een

andere rol, je ziet een andere kant van de leerlingen.’

Meij: ‘Wij vinden het heel belangrijk om over de muren

van de school heen te kijken. We hebben elkaar gewoon

nodig in deze maatschappij. Maar ik geef toe, het is

een heel geregel.’

‘Ik geef toe dat ik er in

het begin wel wakker

van heb gelegen’

De maatschappelijke stage is verplicht, je krijgt pas een

diploma als je de stage met een voldoende hebt afgerond.

Op het Farelcollege krijgen leerlingen bovendien

een certificaat. De eisen om het certificaat te halen zijn:

je stage goed doen, een positieve beoordeling van de

stagebegeleider en een verslag maken (Romec maakte

een powerpointpresentatie, Litty moest een werkmap

bijhouden). In de les wordt op dit moment nog niet genoeg

gedaan met de stage. Dat gaat in de toekomst wel

gebeuren als het aan Meij en Van Ferneij ligt. Het zou

onderdeel moeten zijn van ‘burgerschapskunde’. Dat

is geen echt vak, maar loopt door alle lessen heen.

Is er dan niets aan te merken op de maatschappelijke

stage? ‘Nou, ik geef toe dat ik er in het begin wel

wakker van heb gelegen’, geeft Meij toe. ‘We

moeten als school de laatste jaren erg veel. Nu komt

bijvoorbeeld de rekentoets op ons af. Alle leerlingen

moeten weer staartdelingen en breuken kunnen

maken om hun diploma te halen.’

Van Ferneij ziet nog wel een punt van zorg voor de

toekomst. ‘Nu zijn er voldoende stageplaatsen, maar

hoe zit het als een deel van de vrijwilligersorganisaties

geen geld meer heeft om te blijven bestaan? Dan wordt

het lastiger om iedereen een stageplaats aan te bieden,

terwijl het wel verplicht is.’

Door: Marjolijn van der Stel